ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΣΤΑ
ΣΧΟΛΕΙΑ (BULLYING )
Λέγοντας Bulling εννοούμε τη
μορφή βίας μεταξύ
των ανηλίκων, σύμφωνα με
την οποία, κάποια παιδιά
καταδυναστεύουν τους γύρω
τους, στο σπίτι, στο σχολείο, στην
εργασία. Προέρχεται από την αγγλική
λέξη bull που σημαίνει
«ταύρος» και σε
πιο ελεύθερη μετάφραση
bully είναι ο
νταής, ο φωνακλάς, ο ψευτοπαλικαράς, ο τυραννός, ο
τσαμπουκάς.
Οι μορφές που
μπορεί να πάρει ο
εκφοβισμός είναι:
ü ΛΕΚΤΙΚΕΣ ( πειράγματα,
παρατσούκλια, βρισιές, ειρωνείες, προσβολές, διάδοση φημών κ.ά. )
ü ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ( χτυπήματα, σπρωξίματα, κλοτσιές, φτύσιμο,
κλοπή προσωπικών αντικειμένων, σεξουαλική παρενόχληση, υπονοούμενα κ.ά. )
ü ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ( εκβιασμούς, δολοπλοκίες στις
κοιν, σχέσεις, αποκλεισμός
από παρέες, παιχνίδια, ομαδικές δραστηριότητες )
Η συχνότητα με
την οποία απαντάται
είναι πλέον ανησυχητική : 30% των
παιδιών στις Η.Π.Α.
ήταν θύτες, θύματα ή
και τα δύο
μαζί. Διεθνώς, 15% των
παιδιών ηλικίας 8 – 15
ετών βίωσαν εκφοβισμό. Στην Ελλάδα
το φαινόμενο αυτό
παρουσιάζει δραματική αύξηση : 1
στα 10 παιδιά
περίπου βίωσαν εκφοβισμό. Το
αποκορύφωμα ήταν η
ομολογία ανθρωποκτονίας από
ανήλικους στη Βέροια.
Ποια είναι
άραγε τα αίτια του
εκφοβισμού ; Αν φύγουμε από τη συνηθισμένη
γραμμική ανίχνευση ενδείξεων – διάγνωση – παρέμβαση / θεραπεία στο
άτομο και μόνο
σ’ αυτό, και μετακινηθούμε στο
σύστημα σχέσεων, αλληλεξαρτήσεων,
μορφών συμπεριφοράς των
μελών του συστήματος
μέσα στο οποίο ανήκει
το άτομο αυτό, καθώς
και στις συνέπειές
τους, αν δούμε το ΟΛΟΝ
και όχι το
μέρος ( το προβληματικό άτομο )
στο συγκεκριμένο timing, τότε αλλάζει
άρδην το σκηνικό :
Η ραγδαία
κοινωνική αλλαγή, η πολιτισμική
σύγχυση, η σύγχυση των
ρόλων, η νέα οικονομική
και πολιτισμική πραγματικότητα,
η επιρροή της TV, είναι το
πεδίο μέσα στο
οποίο γεννιέται η
βία και ο
εκφοβισμός. Με το ποσοστό
των διαζυγίων να
αγγίζει το 60 %, με
τις οικογένειες τραυματισμένες, με την
πτώση των -ισμών
και των ιδεολογιών, με άτομα, ζευγάρια, οικογένειες, κράτη,
Ε.Ε., τη γη
ολόκληρη χωρίς ταυτότητα,
δίχως να ξέρουν
πού πάνε και
γιατί, ακούγεται φυσιολογικό
επακόλουθο το ότι τα
παιδιά μεγαλώνουν χωρίς γειτονιά, χωρίς στόχους, χωρίς όραμα, χωρίς
καθοδήγηση, χωρίς σωστά πρότυπα, χωρίς σύστημα
αξιών που αποτελεί
την πυξίδα στη
ζωή τους. Και μεγαλώνουν
στα τυφλά και σηκώνουν και
μεγαλύτερο βάρος από
αυτό που τους
αναλογεί, με αποτέλεσμα κάποια
να «σπάνε», άλλα προς
τα μέσα, εσωτερικοποιώντας
το πρόβλημα ( κατάθλιψη, ανορεξία κτλ.), κι
άλλα προς τα έξω
με επιθετική συμπεριφορά.
Αν αναλύσει
κανείς το προφίλ του bullie, θα διαπιστώσει
ότι είναι κυρίως
παιδιά διαλυμένων (
κυριολεκτικά και μεταφορικά )
οικογενειών, που οι γονείς
τους «σήκωναν χέρι»
σ’ αυτά, αλλά και στο
σύντροφό τους, που τα
παραμελούσαν, που τους έλλειπε
η ζεστασιά, η θαλπωρή, η
ηρεμία ( π.χ. για να συγκεντρωθούν
να διαβάσουν ).
ΤΟ ΠΑΙΔΙ
ΜΑΘΑΙΝΕΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ
ΖΕΙ. Έτσι έμαθαν αυτό
που βίωναν, να επικοινωνούν με
βίαιο τρόπο, να διαχειρίζονται τα
προβλήματά τους με
τη βία, ότι ο
δυνατός νικάει, ταπεινώνει,
επιβάλλεται, κυριαρχεί στον αδύνατο. Νιώθουν έτσι
ένα αίσθημα υπεροχής
και κυριαρχίας, προφανώς για
να καταπραϋνουν την
αγωνία, το θυμό, το φόβο, τον
πόνο, τη μοναξιά που
νιώθουν κατά βάθος.
Θυμάμαι στην
23χρονη πορεία μου ως δάσκαλος, δύο
αγοράκια, εκτάκια, να μαλώνουν,
να βρίζονται, να χτυπιούνται
με μανία και
μίσος, ακόμα κι όταν
μπήκα στη μέση
να τα χωρίσω, αρπάζοντας κι
εγώ κάνα δυο αδέσποτες. Ούτε έλαβαν
καν υπόψη την
παρουσία μου. Δυσκολεύτηκα να
τους σταματήσω, κάτι που
είναι το σημαντικότερο
σε τέτοιες στιγμές.
Άρχισαν να
κατηγορούν και να
επιρρίπτουν τις ευθύνες
στον άλλον. Τους σταμάτησα
μεμιάς ! «Δε θέλω να
ακούσω κανέναν!», τους είπα με
σθένος και ισχύ. Αν
έπαιρνα το ρόλο
του κριτή - δικαστή, αθωώνοντας
τον έναν και
καταδικάζοντας τον άλλον,
ήμουν «χαμένος» μιας
και θα είχα
μπει σε «τρίγωνο» - παγίδα : κερδίζεις
τον έναν, τον αθώο, αλλά
χάνεις τον άλλον, τον
ένοχο…
Αυτό που
έκανα, ήταν, όχι να τιμωρήσω
τα παιδιά, αλλά, αντιθέτως,
να τα
νοιαστώ, να τα πλησιάσω, αφού κοπάσει
ο θυμός τους. Το
θέμα είναι να τ’
«ακούσουμε» ( με την
ψυχή μας, όχι μόνο με
τα αυτιά μας ), να
τα καταλάβουμε, να νιώσουμε
τον πόνο που
κρύβουν μέσα τους. Κάτω από το
προσωπείο του θυμού, του
τσαμπουκά, κρύβονται
φοβισμένα πρόσωπα,
ραγισμένες καρδιές που
ζητούν αγάπη και
ζεστασιά. Και μόνο που
κάθισα χωρίς θυμό, ήρεμα, να τους
ακούσω ( στέλνοντάς έτσι τους
και το μήνυμα
ότι είναι σημαντικοί )
η ψυχή τους
γαληνεύει λιγάκι. Καταπολεμούμε το
προσωπείο ( του τσαμπουκά ),
καταδικάζουμε την πράξη της
βίας,, όχι το πρόσωπο, το παιδί, που
ζητά να αγαπηθεί, να
διδαχτεί από εμάς
τους μεγάλους την
τέχνη της ζωής.
Αν έκανα
το λάθος να
τον τιμωρήσω, να τον
περιθωριοποιήσω, να τον αποκλείσω, να
τον στιγματίσω, θα έπεφτα
στην άλλη παγίδα
της αυτοεκπληρούμενης προφητείας : όσο τον
τιμωρείς, τον περιθωριοποιείς,
τον αποκλείεις, τόσο θρέφεις
την παραβατικότητα, τόσο ποτίζεις
τη βία ! φαύλος κύκλος, που
πρέπει να τον
σπάσει ο δάσκαλος, ο
γονέας. Δεν μπορείς να
βοηθήσεις κάποιον που
απορρίπτεις. Το κάθε παιδί, έστω
και βίαια, άτσαλα ( όπως τότε
που ήμασταν μικροί
και σκοτώναμε τα
κατοικίδιά μας στην
προσπάθειά μας να
παίξουμε μαζί τους )
απορρίπτει την απόρριψή
του.
Κάτω από τη
βίαιη συμπεριφορά κρύβεται
ένα μήνυμα, μια ανάγκη
του παιδιού : να αγαπήσει
και να αγαπηθεί. ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ! Γι’ αυτό που
είναι, κι όχι όπως
τον θέλουμε εμείς
οι δάσκαλοι και
οι γονείς να
είναι… Μέσα σε
κάθε Bullie κρύβεται κι ένας «Μπούλης», ένα παιδί
που ζητά αγάπη. Κάτω
από τη βίαιη
συμπεριφορά κρύβεται η
ανάγκη για κοντινότητα, για σχέση, για
ανθρωπιά, για συναίσθημα,
για ειλικρινή κι
αυθεντική επικοινωνία, κάτι που
ποτέ δεν είχαν
στην οικογένειά τους.
Στην συνέχεια
έγινα ο «καθρέφτης»
του και κάθισα
και του εξήγησα, του
ανέλυσα, ότι δεν αγαπάει
ούτε ο ίδιος
τον εαυτό του, ότι
είναι εχθρός του
εαυτού του, μιας και
με αυτή του
την συμπεριφορά βάζει
τρικλοποδιά στον ίδιο
του τον εαυτό : ενώ
θέλει παρέα και
συντροφιά, έτσι βίαια που
σχετίζεται, διώχνει τους άλλους, αφού
κανείς δε θέλει
για φίλο του
κάποιον που φοβάται. Ότι
είναι μόνος, ακόμα κι
αν είναι κι
άλλοι μαζί του, από
φόβο, από συμφέρον, όχι από
επιλογή. Ότι όποιος κάνει
κακό στον άλλον, κάνει κακό
στον ίδιο του
τον εαυτό, όπως έλεγε
κι ο Σωκράτης.
Ότι χτυπώντας τους
άλλους, τα χτυπήματα γυρίζουν
στον ίδιο. Ότι η βία είναι
απόδειξη κατωτερότητας κι όχι ανωτερότητας. Ότι ακόμα
κι αν επιβάλλει τη
θέλησή του, αν γίνει
το δικό του, χάνει
τη σχέση, τον άλλο, μιας
και καταργείται η
ισότητα που διέπει τη
φιλία. Ότι οι πράξεις
του αυτές, θα γίνουν ο
χαρακτήρας του, ότι δεν θα μπορέσει
ποτέ του να
διατηρήσει ειλικρινείς,
εποικοδομητικές σχέσεις και
μια ομαλή κοινωνική
και επαγγελματική ζωή ( αυτό που
αποζητά ), ότι υποθηκεύει το
μέλλον του, ότι η
συμπεριφορά του αυτή
είναι ο προθάλαμος
της παραβατικότητας, ίσως και
της εγκληματικότητας αργότερα. Ότι
κινδυνεύει να πάθει αυτό
που απεύχεται, να
μείνει για πάντα
μόνος…
Ο σωστός
δρόμος είναι να
«πάει» δίνοντας αγάπη, νοιάξιμο, φιλία, συνεργασία, καλοσύνη,
για να
του γυρίσει πίσω, θρέφοντας έτσι
και τη σχέση, την
αληθινή φιλία. Έτσι φεύγει
κι ο πόνος και
η μοναξιά και
βρίσκει νόημα και η
ζωή μας.
Είμαι της
άποψης, ότι αυτό που
μαλάκωσε λίγο την
ψυχή τους ήταν , όχι
τόσο τα λόγια
μου, όσο η ίδια
η παρουσία μου. Η
ειλικρινής, αυθεντική σχέση,
είναι αυτή που
θεραπεύει. Το ήθος είναι
αυτό που πείθει, όχι
τα λόγια. Το ότι
εγώ του έδειχνα
έμπρακτα έναν άλλο
τρόπο να σχετίζεται. Του έδειξα
την αγάπη μου
και το ειλικρινές
ενδιαφέρον μου. Τη συμπαράστασή
μου, τη βοήθειά μου
στα μαθήματα ( γνωρίζοντας ότι
η χαμηλή σχολική επίδοση
είναι παράγοντας βίας ), την
υποστήριξή μου.
Θυμάμαι τη
λάμψη στα μάτια
ενός Πακιστανού μαθητή
μου ( και η διαφορετικότητα εκλαμβάνεται
ως απειλή και
είναι παράγοντας βίας ), στην
Γ΄ τάξη, θύτης και θύμα
μαζί, όταν του έδωσα – κρυφά
από τα άλλα παιδιά, για
νη μην τον
κοροϊδεύουν – ρούχα μου, που εγώ
δεν ήθελα πλέον, και
τα «1.000 ευχαριστώ»
την άλλη μέρα
από τη μητέρα
του και τον
πατέρα του. Βελτιώθηκε και
η απόδοσή του
στο σχολείο ( αφού συνήθως
είναι έξυπνα και
ικανά παιδιά ) :
-Κύριε, δε θα
μείνω πάλι στην
ίδια τάξη ; Σας ευχαριστώ !
- Όχι εμένα, καλέ
μου Μ., τον εαυτό
σου να ευχαριστείς, που είσαι
καλό και άξιο
παλικάρι…
Στους γονείς
των θυμάτων θα πρότεινα,
αντί να
ασχολούνται με τον άλλον, το νταή, να αξιοποιήσουν
την ευκαιρία και
να διδάξουν, να προπονήσουν, να δυναμώσουν
τα παιδιά τους ( μιας
και οι νταήδες
τα βάζουν με
τους αδύνατους, όχι με
τους δυνατούς ) : Να μην
κλαίνε με το
παραμικρό, να μειώσουν την
αγωνία και το
άγχος τους και
να αυξήσουν την
ασφάλεια και τη
σιγουριά, να τους
αυξήσουν τη χαμηλή
αυτοεκτίμησή τους, να τους
μάθουν να διαπραγματεύονται, να
υπερασπίζονται τον εαυτό
τους ( όχι με «βία
στη βία», όπως
λένε οι περισσότεροι
γονείς στα παιδιά
τους, μιας και το
«οφθαλμόν αντί οφθαλμού» θα μας
κάνει στο τέλος
όλους τυφλούς ), να δρουν
άμεσα πριν βραχυκυκλωθούν συναισθηματικά, να μη
δίνουν αφορμές ( π.χ. ξεσπάσματα
ή χαρακτηρισμούς ), να
αυξήσουν τη σχολική
τους επίδοση. Όλα αυτά
είναι παράγοντες που
θρέφουν τη βία. Να
καταγράφουν τα γεγονότα ( π.χ. μηνύματα, e-mails ), καθώς και τα
στοιχεία της δικής
τους καλής ποιότητας
και συμπεριφοράς. Να ενημερώσουν
το σχολείο ή
ακόμα και να
καταγγείλουν το γεγονός. Αν
τελικά η κατάσταση
δε βελτιωθεί, καλύτερα να αλλάξουν
σχολείο, παρά να αρρωστήσει
το παιδί τους ( με
αϋπνίες, κυκλοθυμία, ταχυκαρδίες, ψυχική
εξάντληση, τικ, ημικρανίες κ.ά. )
Να δείξουμε
στους μαθητές ότι τα οφέλη
του «Κοινωνικού Συμβολαίου»
( κατά Ρουσσώ ) είναι
μεγαλύτερα, καλύτερα, περισσότερα
από τη βία
και τον τσαμπουκά.
Να σεβαστούμε
τα ατομικά δικαιώματα. Να ανεχτούμε, να
αντέξουμε, να αξιοποιήσουμε τη
διαφορετικότητα, να τη δούμε
όχι σαν κίνδυνο, αλλά
σαν εμπλουτισμό.
Να δώσουμε
έμφαση στην πρόληψη
παρά στην καταστολή
και τη θεραπεία. Να έχουμε ανοιχτές
τις κεραίες μας
στο σχολείο. Να γνωρίζουμε
τις δυσλειτουργικές οικογένειες. Να χτυπήσουμε
τη βία εν
τω γεννάσθαι, στις πρώτες
τάξεις του δημοτικού, πριν στραβώσει
το «δέντρο»( στο δημοτικό
γεννιέται, στο γυμνάσιο γιγαντώνεται,
στο λύκειο εξακολουθεί )
διότι μετά δύσκολα
ισιώνει…
Στις πολυπολιτισμικές πλέον
κοινωνίες που ζούμε
να δώσουμε έμφαση
σ΄αυτό που μας ενώνει, όχι σ΄αυτό
που μας χωρίζει.
Να θεσπίσουμε
σαφείς κανόνες κατά
του bulling στα σχολεία, με
στόχο ένα σχολείο, όπου
το bulling δε
θα είναι από
κανέναν ανεκτό. Να γνωστοποιήσουμε τους
κανόνες και τις
συνέπειές τους σε
μαθητές και γονείς.
Να αυξήσουμε την
επαγρύπνησή μας, την εγρήγορσή
μας, τη ( διακριτική ) εποπτεία - επιτήρησή μας
στα διαλείμματα ( κάτι που
γίνεται στα ιδιωτικά
σχολεία με αποτέλεσμα
ο εκφοβισμός να
μην είναι τόσο
έντονος, παρόλο που υπάρχει
και εκεί).
Τα Μ.Μ.Ε.
να σταματήσουν την
τρομολαγνεία και την
εκμετάλλευση τέτοιων θεμάτων
προς άγραν αγοραστών
ή τηλεθέασης. Με
τις ψυχές των παιδιών
δεν παίζουμε …
Συμπερασματικά,
αν θέλουμε να
βοηθήσουμε αυτά τα
παιδιά, χρειάζεται να «μεγαλώσουμε»
εμείς οι γονείς,
οι δάσκαλοι, οι ψυχολόγοι, οι κοινωνικοί
λειτουργοί, οι αστυνόμοι,
οι νομοθέτες, οι πολιτικοί, εμείς
οι ανθρωποπλάστες πρώτα τον
εαυτό μας : εμείς καλούμαστε
να αλλάξουμε ματιά, για
να αλλάξει στη
συνέχεια και ο
μαθητής. Να αναρωτηθούμε, πώς εμείς
συμβάλλουμε σ΄αυτό το
φαινόμενο, πώς δημιουργούμε τις
ευνοϊκές συνθήκες ανάπτυξής
του.
Να συνεργαστούμε όλοι
οι εμπλεκόμενοι φορείς, να
ενημερωθούμε, να εκπαιδευτούμε. Να
αλλάξουμε όχι μάτια, αλλά
ματιά, απέναντι σ΄αυτά τα
παιδιά. Με τον τρόπο
αυτό, το πλαίσιο θα
αλλάξει φιλοσοφία, και από
δυσλειτουργικό θα γίνει
λειτουργικό, επιτρέποντας να αναδυθούν
οι αυτοηγετικές ικανότητες
του κάθε Γιαννάκη, το αγγελάκι
κι όχι το
διαβολάκι που κρύβει
μέσα του. Κι
όσο αυξάνεται το
αγγελάκι, τόσο μειώνεται το
διαβολάκι…
Τα παιδιά
είναι ο καθρέφτης της
κοινωνίας μας, μας
καθρεφτίζουν τη δυσλειτουργία
μας. Μην πυροβολείτε τα
παιδιά. Δεν υπάρχουν
προβληματικά παιδιά, αλλά παιδιά
με προβλήματα… Αποτελούν όμως
και την ελπίδα
του αύριο, μας δείχνουν το δρόμο. Ας
τον ακολουθήσουμε …
CYBER
BULLYING
Το cyber
bullying είναι
η εσκεμμένη,
επαναλαμβανόμενη και εχθρική
συμπεριφορά, παρενόχληση, η
κακοποίηση, λεκτική ή ψυχολογική
από ένα άτομο
ή μια ομάδα
με σκοπό να
βλάψει κάποιον άλλον. Λαμβάνει χώρα
στο internet,
στα κινητά τηλέφωνα
ή άλλες συσκευές
που χρησιμοποιούνται για
την αποστολή - δημοσίευση
κειμένου ή φωτογραφιών.
Έχει διάφορες
μορφές
ü Αποστολή μηνυμάτων ( π.χ. «Ξέρουμε
πού πάς και τι
κάνεις σε κάθε
βήμα σου. Είμαστε η σκιά σου.
Δεν μπορείς να
μας ξεφύγεις !»
ü Άσκηση αρνητικής
κριτικής σε κάποιο
άτομο. Π.χ. «Ψηφίστε τον Δείνα ως
τον πιο άσχημο
αγόρι , την Τάδε
σαν την πιο
χοντρή του σχολείου».
ü Υποκλοπή password και
η χρήση του «λογαριασμού» σας
από τρίτο άτομο, το
οποίο προσποιείται ότι
είστε εσείς και
έτσι στέλνει προσβλητικά
μηνύματα σε φίλους
σας. Μπορεί ακόμα και
να αλλάξει το password
σας και να
σας κλειδώσει έξω
από τον ίδιο
σας το «λογαριασμό».
ü Το hacking του
υπολογιστή σας και
η ηθελημένη αποστολή
ιών
ü Η
υποκλοπή του PIN από
τις κάρτες τραπεζών
και η χρήση
αυτών
ü Η
αποστολή προκλητικών φωτογραφιών
ή video
σε διάφορες ιστοσελίδες
χωρίς να το
ξέρει ή να
το έχει εγκρίνει, επιτρέψει το
ίδιο το άτομο.
ü Συζήτηση γύρω
από ένα άτομο
χρησιμοποιώντας γι’ αυτό άσχημες, προσβλητικές για
την αξιοπρέπειά του
δηλώσεις. Π.χ. «Η Μ. είναι
π____να και γα____ται
με όποιον βρει.»
ü Η
προσποίηση από τρίτο
πρόσωπο ότι είναι
γνωστός, φίλος φίλου σας με στόχο
να κερδίσει την
εμπιστοσύνη σας, να του εμπιστευτείτε προσωπικά
δεδομένα σας και
μυστικά, και στη συνέχεια
να τα «ανεβάσει»
στο διαδίκτυο.
Το εντυπωσιακό είναι
ότι πολλά «θύματα»
προκαλούν τη θυματοπποίησή
τους, είναι ένοχα θύματα, θύτες
και θύματα ταυτόχρονα, μιας και
τα ίδια συμμετέχουν
σε τέτοιου είδους
«παιχνίδια», «γιατί είναι διασκεδαστικά, έχουν πλάκα»
και «δεν έχουν
σκοπό να πραγματοποιήσουν τις
απειλές τους». Είναι δεδομένο
ότι το διαδίκτυο
με την ανωνυμία
και την ελευθερία
που το διακρίνει, προκαλεί μια
αμαρτωλή διέγερση, και όχι
μόνο στα παιδιά , αλλά
και στους μεγάλους Αυτό
που πρέπει να
καταλάβουν είναι ότι
δεν είναι πλάκα.
Υπάρχουν παιδιά που
αυτοκτόνησαν από τέτοιες
«πλάκες». Θυμηθείτε την
περίπτωση της 13χρονης
Megan Meier που αυτοκτόνησε
: κακοποιήθηκε από τη
μητέρα μιας πρώην
φίλη της, που προσποιήθηκε
έναν έφηβο ερωτευμένο
με τη |Megan.
Στους αστυνομικούς που
τη συνέλαβαν είπε
πως ήθελε απλά
να ανακαλύψει αν η Megan διέδιδε
άσχημες φήμες για
την κόρη της αφότου
μάλωσαν. Προσοχή : «Ο δρόμος
για την κόλαση
είναι στρωμένος με
καλές προθέσεις»..
Η
καλύτερη θεραπεία – αντιμετώπιση
του διαδικτυακού εκφοβισμού
είναι η πρόληψη.
Ένα γραμμάριο πρόληψης
ισοδυναμεί με 10
τόνους θεραπείας. Που σημαίνει
ότι οι γονείς
δεν πρέπει να
αφήνουν τα πράγματα
στην τύχη ή
να αναβάλουν γα
αργότερα :
Ø Να προσέχουν
σε καθημερινή πλέον
βάση τη συμπεριφορά
του παιδιού τους, έτσι
ώστε αν διαπιστώσουν
αλλαγή , να δράσουν άμεσα. Όσο
νωρίτερα, τόσο το
καλύτερο.
Ø Να καλωσορίσουν,
να επιτρέψουν , να αντέξουν,
και να αξιοποιήσουν τα αρνητικά κυρίως
συναισθήματα του παιδιού
τους ( αγωνία, άγχος, φόβος, πανικός, θυμός κ.α.). Πολλές
φορές τα παιδιά
δε λένε τι
συμβαίνει στη ζωή
τους , π.χ. κρύβουν βαθμούς
διαγωνισμάτων, ή λένε ψέματα, γιατί
οι γονείς δεν
αντέχουν να δουν
κατάματα την αλήθεια.
Ø Πολλές φορές
το παιδί χρειάζεται , απλά και
μόνο, να διδαχτεί κάποιες
συμπεριφορές που δεν
ξέρει. Αν έχει
μάθει τη λάθος
συμπεριφορά, τα πράγματα γίνονται
δυσκολότερα, μιας και πρέπει
να γκρεμίσουμε την ανεπιθύμητη συμπεριφορά,
για να χτίσουμε
την επιθυμητή. Π.χ. πολλοί νέοι
πιστεύουν ότι το καλό
σε οδηγεί σε
στέρηση, κι ότι, αν ταυτιστούν
με το κακό
γίνονται πανίσχυροι, άτρωτοι. Να
τους διδάξουμε λοιπόν,
ότι η όποια
βία δεν είναι
μαγκιά, ανωτερότητα, αλλά
απόδειξη της κατωτερότητάς
των, μιας και χάνουν
την αρετή τους, όπως
έλεγε ο Σωκράτης. Ότι
αυτός που αδικεί, ζημιώνεται περισσότερο από
αυτόν που αδικείται. Ότι ο
εκφοβιστής είναι ο
κατεξοχήν φοβισμένος και
ζει σε έναν
παρανοειδή κόσμο που
ό ίδιος δημιούργησε.
Ø Να ασκηθούμε
σε νέες δεξιότητες Π.χ. σημαντικό
είναι να μπαίνουμε
στη θέση του
άλλου και να
σκεφτόμαστε τις πιθανές
συνέπειες που θα
έχει ένα τέτοιο
μήνυμα και το
πώς μπορεί να
νιώσει το άτομο
αυτό. Π.χ. να καταλάβουμε όλοι, μικροί μεγάλοι, μια
θεμελιώδη αρχή των
ανθρώπινων σχέσεων και
της επικοινωνίας, ότι, «μήνυμα που
εστάλη δεν ταυτίζεται
με το μήνυμα
που ελήφθη». Αυτό σημαίνει
ότι ο αποδέκτης
αντιλαμβάνεται άλλο μήνυμα
απ’ αυτό που στέλνει ο
αποστολέας ( που το κάνει
για πλάκα ).
Ø Να φροντίζουν
το συγκινησιακό κλίμα
της οικογένειας και
να βεβαιώνονται ότι
όλοι εκφράζονται και
ότι ακούγονται όλες
οι «φωνές», ακόμα και
του μικρού παιδιού. Να
κάνουν την οικογένεια
ασφαλές λιμάνι - καταφύγιο
από τους εξωτερικούς - στρεσογόνους παράγοντες.
Ø Να εκπαιδεύονται
σε θέματα αυτογνωσίας, επικοινωνίας, σχέσεων,
εξελικτικής και εφαρμοσμένης
ψυχολογίας, π.χ.
συμμετέχοντας σε σχολές
γονέων, θεραπευτικές ομάδες,
ομάδες ζευγαριών, αντρών, γυναικών,
μητέρων κτλ.. Από την 24χρονη
πείρα μου στην
εκπαίδευση, σας αναφέρω ότι,
λίγοι είναι οι
γονείς που γνωρίζουν
τις ψυχολογικές αντιδράσεις
της εφηβείας, με αποτέλεσμα, όχι μόνο
να μην βοηθάνε, αλλά να
περιπλέκουν χειρότερα τα
πράγματα με τη
στάση τους. Εξάλλου όσο
πιο καλή είναι
η σχέση και η
επικοινωνία των μελών
της οικογένειας, τόσο μειώνονται
οι πιθανότητες να
πέσει το παιδί
τους θύμα εκφοβισμού.
Ø Να ενημερώνονται
σε τέτοια θέματα
και όχι μόνο. Π.χ.
καλό θα είναι
να μάθουν και οι ίδιοι
τη χρήση υ/η, έτσι
ώστε να εποπτεύουν
τα παιδιά τους, ελέγχοντας τις
πληροφορίες που φτάνουν
στον υπολογιστή τους,
Ø Να προσέχουν
τα e-mails που
λαμβάνουν και προωθούν, κυρίως τα spam.
Ø Να αναζητούν
ανά τακτά διαστήματα
το όνομά τους
στο google, για να
είναι ενήμεροι τι
παίζεται γύρω από
το όνομά τους.
Ø Να φροντίσουν
να γνωρίσουν τις
παρέες των παιδιών
τους, καθώς και τους
γονείς τους, κάνοντας
διάφορες ευχάριστες δραστηριότητες. Ακόμα
θυμάμαι με χαρά
κι αναπολώ τότε
που παίζαμε ποδόσφαιρο
γονείς – παιδιά ( και κέρδιζαν
πάντα τα παιδιά, άντε
και καμιά ισοπαλία
πού και πού, για
να μην καταλάβουν τα
(μικρά ) παιδιά ότι το
παιχνίδι ήταν στημένο ).
Όσο πιο δεμένο, οργανωμένο, συνδεδεμένο είναι
το υπερσύστημα (γονείς, δάσκαλοι,
καθηγητές, άλλοι φορείς ), τόσο πιο
καλά λειτουργούν τα
όποια υποσυστήματα (π.χ. μητέρα – κόρη, αδέρφια, πατέρας – γιος
κ.ο.κ.)
Ø Όλοι οι
φορείς να αναλάβουν
την ευθύνη που
τους αναλογεί και
να συνεργαστούν αντί
να αλληλοκατηγορούνται, π.χ. γονείς
κατηγορούν δασκάλους, διευθυντές,
αρνούμενοι την όποια
δική τους συμμετοχή, συμβολή στο
πρόβλημα. Και ας μην το προκάλεσαν. Αρκεί και
που το απέκρυψαν ( ώσπου να
φτάσει βέβαια ο
κόμπος στο χτένι
και μετά να
τρέχουν να σώσουν
ό,τι μπορούν) ή
το κουκούλωσαν.
Ø Να δώσουν
έμφαση στη λύση
κι όχι στο
πρόβλημα. Όσο αυξάνεται η
λειτουργικότητα, τόσο μειώνεται η
δυσλειτουργία.
Ø Να σπάσουν
τη σιωπή ! Ο
διαδικτυακός εκφοβισμός είναι
αξιόποινη πράξη. Να
καταγγείλουν το γεγονός.
Και τέλος…
Ø Τα κοινωνικά
δίκτυα πολλαπλασιάζουν, μεγεθύνουν ό,τι
τα τροφοδοτούμε, θετικά –
καλά ή
αρνητικά – άσχημα. Είναι σαν το
δάσος : όλοι ευθυνόμαστε,
όλοι πρέπει να
το προστατεύουμε, για να
απολαμβάνουμε τα οφέλη
του.
Νίκος
Μαρκάκης, δάσκαλος – ψυχολόγος,
Τηλ. 210.42.20.969
κινητό 697.79.79.062 e-mail
: nikos_markakis@yahoo.gr
